Is mate gevaarlijk?

Mate is als nieuwe drank, nog altijd slecht begrepen.

Aan de ene kant lees je soms dat 50 g mate gelijkstaat aan 500 sigaretten, of zelfs dat de drank een risico op kanker met zich meebrengt.

Aan de andere kant lees je dat yerba mate talloze voordelen voor de gezondheid heeft.

Maar wat zijn nu echt de gevaren van mate voor de gezondheid?

Het korte antwoord: nee, mate is niet gevaarlijk voor een gezonde volwassene die er verstandig mee omgaat. Drie punten verdienen toch wat extra aandacht: de cafeïne, de manier waarop de yerba is gedroogd en de temperatuur waarop je hem drinkt.

De gevaren van yerba mate

De cafeïne

De Zuid-Amerikaanse drank bevat een zekere hoeveelheid cafeïne. Het is trouwens een van de meest gedronken cafeïnehoudende dranken ter wereld.

Cafeïne heeft een stimulerend effect op de hersenen. Ze verbetert het vermogen om fysieke duurtaken uit te voeren, en ook cognitieve taken. Men zegt vaak dat cafeïne “wakker maakt”, dankzij haar opwekkende effecten.

Uiteraard kan een overmatig cafeïnegebruik onaangename symptomen veroorzaken, zoals:

• Hoofdpijn
• Trillen
• Slaapproblemen
• Angstgevoelens
• Een versnelde en onregelmatige hartslag

Te veel van deze stof kan verschillende gevaren opleveren voor de mens, zowel op korte als op lange termijn.

En natuurlijk is mate geen uitzondering op die regel als het om cafeïne gaat. De hoeveelheid ligt hoger of lager, afhankelijk van de manier waarop de mate geteeld wordt.

Om een idee te geven: de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) gaat ervan uit dat een gezonde volwassene tot 400 mg cafeïne per dag kan nemen, en 200 mg in één keer, zonder dat dat een probleem oplevert. Hoeveel cafeïne een mate bevat, hangt af van de yerba, de hoeveelheid blaadjes en het aantal keren dat je de kalebas bijvult. Voor de zekerheid raden wij je aan om niet meer dan 80 g mate per dag (ongeveer 3 kalebassen) te drinken, verspreid over de dag en rekening houdend met je andere bronnen van cafeïne: koffie, thee, frisdrank.

Het drogen

Ook afhankelijk van de teelt wordt de mate na de oogst gedroogd met of zonder rook.

Bij het drogen met rook komt de mate in contact met gevaarlijke moleculen die polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) heten. Die moleculen komen vrij bij de verbranding van hout en leveren risico's op voor de gezondheid.

Daar komt de beruchte vergelijking met sigaretten vandaan: bij analyses zijn PAK's gevonden in sommige met rook gedroogde mates. Voor een yerba die met hete lucht is gedroogd gaat ze niet op, en een aftreksel drinken heeft hoe dan ook niets te maken met rook inademen.

Gelukkig hebben wij een biologische, ongerookte yerba mate uitgekozen die met hete lucht is gedroogd: een langer en duurder procedé, maar met een enorme impact op de kwaliteit van de yerba en op de smaak van de infusie.

Mate drogen zonder rook, dat is:

• 110 °C gedurende 3 uur
• Via geleiding, met hete lucht die door metalen buizen wordt geblazen
• Zonder contact met rook, dus zonder de PAK's die bij verbranding ontstaan

Mate drogen zonder rook

De drinktemperatuur

Hier zit het echte aandachtspunt. In 2016 heeft het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC, het agentschap van de WHO) zeer hete dranken, boven 65 °C, ingedeeld als "waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens" (groep 2A), op basis van studies die het drinken ervan in verband brengen met slokdarmkanker. Mate die niet zeer heet wordt gedronken, is daarentegen niet als kankerverwekkend ingedeeld (groep 3). Met andere woorden: het risico komt van de hitte, niet van de plant… en het geldt net zo goed voor thee en koffie!

De zettemperatuur is een belangrijke factor bij het bereiden van mate; wij raden een temperatuur tussen 70 en 80 °C aan.

Wacht dus een paar minuten voordat je de infusie in een mate kalebas of een theekopje giet, zodat je de blaadjes niet verbrandt – en ook voordat je de mate opdrinkt.

Wie moet mate beperken?

Dezelfde mensen als bij koffie: vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven (de EFSA raadt aan onder 200 mg cafeïne per dag te blijven, alle bronnen samen), kinderen en tieners. Twijfel je, vraag dan advies aan je huisarts.

Yerba mate en zijn voordelen

Je begrijpt het al: yerba mate biedt vooral voordelen. Het risico zit hem, zoals bij alles, in de overdaad. We zetten ze, met hun grenzen en onze bronnen, op een rij op onze pagina de voordelen van mate.

Sterker nog: de combinatie van theobromine en cafeïne die van nature in de matebladeren voorkomt, maakt van deze plant het perfecte compromis tussen thee en koffie. Hier zijn een paar voordelen van mate:

• Stimulerende kracht dankzij de cafeïne.
• Polyfenolen, tannines, mineralen en B-vitaminen.
• Een gehalte aan antioxidanten dat vergelijkbaar is met dat van groene thee, en volgens sommige metingen zelfs hoger.
• Een geleidelijkere afgifte van cafeïne, die veel mensen prettiger vinden dan bij koffie.

De warme drank uit Zuid-Amerika drinken geeft unieke effecten en staat vandaag open voor iedereen, zeker nu het aanbod aan yerba mate steeds hoogwaardiger wordt en alle vooroordelen over de smaak van mate en de bitterheid ervan onderuithaalt.

Sporters, werkers en actieve mensen: mate helpt je om te floreren op je drukke dagen en om de energie terug te winnen die je de volgende dag nodig hebt.

Dankzij de vele manieren om mate te drinken – in theezakjes, in een mate kalebas of in een theebal – kan iedereen deze plant een plek geven in zijn routine.

Drinken uit een matekopje

Kortom: een biologische yerba die zonder rook is gedroogd, water tussen 70 en 80 °C en een redelijk gebruik, en je drinkt je mate met een gerust hart.

Lees ook

• De voordelen van mate
• Pesticidenalarm: welke matemerken vermijden en hoe kies je goed?
• Barbacuá mate: is deze traditionele droging gevaarlijk?

Bronnen: EFSA, cafeïne (wetenschappelijk advies van 2015); IARC/WHO, persbericht nr. 244 van 15 juni 2016 over koffie, mate en zeer hete dranken.